ساده ترین روش پیشگیری به دو صورت اولیه و ثانویه میباشد:


پيشگيرى اوليه

ازآنجا که علت يا عللى که باعث ايجاد بيمارى قند مى‌شوند، به‌روشنى شناخته نشده‌اند، روش پيشگيرى خاصى مانند مايه‌کوبى و... در موارد اين بيمارى ابداع نشده است. در ديابت نوع ۱ براى کسانى که ازنظر ژنتيکى (HLA) جهت ابتلاى به بيمارى قند مستعد هستند، به‌منظور پيشگيرى از ابتلا به عامل ويروسى و يا عوامل محيطى ديگر راهبرد خاصى ارائه نشده و يا اگر پيشنهادهايى شده است، در حال حاضر قابل اجرا نيست. تعداد ويروس‌هايى که ممکن است در شخص مستعد روند بيمارى را آغاز نمايند زياد است و نحوه پيشگيرى از ابتلاى بسيارى از آنها به‌خوبى شناخته نشده است. همچنين روش‌هايى که براى تغيير در سيستم ايمنى بدن پيشنهاد شده (مانند تزريق BCG) و در شروع بيمارى به مرحله اجرا گذاشته شده‌اند، موفقيت يکسان و اميدوارى کننده‌اى را گزارش ننموده‌اند.

پيشگيرى از بروز بيمارى قند نوع ۲ اگرچه به‌طور قاطع امکان‌پذير نيست، ولى توصيه‌هايى که در اين زمينه شده است تا حدودى راهگشا مى‌باشد. براى پيشگيرى در زمينه ژنتيک بيماري، ازنظر علمى هنوز پيشرفت‌هايى حاصل نشده است و بنابراين پيشگيرى از بروز و شدت بيماري، با توجه مخصوص به دو عامل عمدهٔ تشديدکننده بيمارى (چاقى و کاهش فعاليت بدني) منحصر مى‌شود. همانگونه که در بحث اپيدميولوژى بيمارى آمد، افزايش بروز بيمارى در افراد فربه، جوامعى که کالرى زياد مصرف مى‌کنند و افراد شهرنشين، در مقايسه با روستانشينان، و نيز در اشخاصى که فعاليت بدنى کمترى دارند، با توجه خاص به جلوگيرى از چاقي، فعاليت بدنى مناسب و درنظر گرفتن ويژگى‌هاى تغذيه‌اى ، در پيشگيرى از بروز علايم بيمارى و يا تشديد آن مؤثر مى‌باشند.

پيشگيرى ثانويه

سالهاى متمادى عقيدهٔ بيشتر دانشمندان بر آن بود که کنترل قند سبب کاهش بروز عوارض مزمن بيمارى قند نمى‌شود، زيرا بسيارى از بيماران ديابتى که براى سالها قند طبيعى ندارند به هيچيک از عوارض دچار نمى‌شوند؛ و نيز عوارض ديابت ممکن است در فردى که ديابت او به‌تازگى تشخيص داده شده، يا در کل دچار هيپرگليسمى نيست، بندرت بروز کند. ولى در سالهاى اخير شواهدى قوى ارائه شده است، حاکى از آنکه تغييرهاى متابوليک ممکن است سبب بروز عوارض ديابت شوند. اگر پيوند کليه از افراد سالمى - که خود و خانواده‌شان ديابت ندارند - به افراد ديابتى صورت گيرد، امکان دارد سه تا پنج سال پس از پيوند سبب بروز ضايعه‌هاى کليوى خاص ديابتى شود. حال آنکه اين ضايعه‌ها در کليهٔ بيمار ديابتى که بيمارى او با پيوند لوزالمعده - قبل از پيوند کليه - کنترل شده باشد، بروز نمى‌کند. همچنين گزارش شده است که چنانچه کليه‌هايى که شايعه‌هاى ديابتى دارند، به افراد سالم پيوند شوند سبب بازگشت بعضى از ضايعه‌ها مى‌شوند. کنترل دقيق با پمپ‌هاى انسولين نيز سبب کاهش ميکروآلبينوري، بهبود هدايت عصبى حرکتي، کاهش ليپوپروتئين‌هاى سرم و کاهش نشت مويرگى ماده فلوئورسانى از رتين و نيز کم‌شدن ضخامت مامبرال بازار در ماهيچه‌ها شده است، ولى اين تغييرها اندک بوده، اهميت زيست‌شناختى آنها زيرسؤال است. به هر حال، با اطمينان نمى‌توان اظهار نمود که کنترل دقيق قند خون مانع از بروز عوارض مزمن مى‌شود و يا عوارض موجود را ترميم مى‌کند. بخصوص که پيشرفت رتينوپاتى در بيماران ديابتي، حتى پس از پيوند موفقيت‌آميز لوزالمعده، ديده مى‌شود.

راهکارهای مختلفی نیز در خصوص پیشگیری از دیابت وجود دارد:

جلوگیری از اضافه وزن و افزایش فعالیت فیزیکی :

اضافه وزن مهمترین علت ابتلا به دیابت نوع ۲ است. افرادی که اضافه وزن دارند باید بیشتر مراقب باشند و جهت پیشگیری از این بیماری به کاهش وزن خود اقدام کنند. کاهش ۷ تا ۱۰ درصد از وزن فعلی به شما کمک می‌کند تا ۵۰ درصد خطر ابتلا به دیابت را کاهش دهید. یک فعالیت فیزیکی منظم دارای امتیاز های بسیاری است که اولین  امتیاز آن کمک به کاهش وزن شماست. اما چه کاهش وزن پیدا کنید و چه نکنید فعاليت قند خون شما را پایین می آورد و میزان حساسیت بدن به  انسولین را افزايش مي دهد بنابراين ميزان قند خون در سطح نرمال تثبيت مي شود. عدم فعالیت کافی باعث بروز دیابت خواهد شد. فعالیت بدنی باعث قوی شدن بیشتر ماهیچه‌های بدن شما شده و این توانایی را به آن‌ها می‌دهد که گلوکوز خون را جذب کرده و فشار کمتری به بدن برای تولید انسولین وارد کنند. برای رسیدن به این شرایط نیاز به انجام ورزش‌های سخت نیست. مطالعات سلامت و بهداشت نشان می‌دهد که نیم ساعت پیاده روی سریع در روز بهترین روش جلوگیری از دیابت است. یکی از مضرترین کارها برای افراد مشکوک به دیابت تماشای بیش از حد تلویزیون است. هر دو ساعت تماشای تلویزیون ۲۰ درصد خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد. همچنین احتمال بروز بیماری‌های قلبی و حتی مرگ زودرس را افزایش می‌دهد. 

رژیم غذایی و تغذیه مناسب:

حبوبات و غلات کربوهیدراتی را بیشتر مصرف کنید. شواهد زیادی وجود دارد که اثبات می‌کند رژیم غذایی حاوی حبوبات و غلات در برابر دیابت از شما محافظت می‌کند. به علاوه محققان اثبات کرده‌اند که مصرف غلات سبوس‌دار دو وعده در طول روز تا بیشتر از ۲۰ درصد خطر ابتلا به دیابت را کاهش می‌دهد.

مصرف نوشیدنی‌های شیرین را متوقف کرده و به جای آن چای، قهوه و آب مصرف کنید. نوشیدن نوشیدنی‌های شیرین قند خون را افزایش می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهد افرادی که در طول روز چند لیوان نوشابه یا آب میوه‌های قندی مصرف می‌کنند ۸۰ درصد بیشتر احتمال ابتلا به دیابت را دارند.

از چربی‌های خوب به جای چربی‌های بد و مضر استفاده کنید. بعضی چربی‌ها در رژیم غذایی می‌توانند به توسعه دیابت در بدن شما کمک کنند. چربی‌های خوب مانند چربی‌های اشباع نشده موجود در روغن‌های گیاهی مایع از جمله روغن مغزها، روغن کنجد و روغن زیتون به پیشگیری از دیابت نوع ۲ کمک می‌کنند. اما چربی‌های بد یا همان ترانس‌دارها برعکس عمل کرده و خطرناک هستند. این نوع چربی‌های بد در فست فودها، غذاهای سرخ شده و روغن نباتی یافت می‌شود. حتماً تا به حال مطالب زیادی در مورد امگا ۳ یا همان روغن ماهی شنیده‌اید. این روغن بسیار مفید است مخصوصاً در کنترل بیماری‌های قلبی اما تاکنون تأییدی بر اثر آن روی دیابت دیده نشده است.

مصرف گوشت قرمز را محدود کرده و غلات و غذاهای دریایی بخورید. دانشمندان بارها این موضوع را عنوان کرده‌اند که مصرف گوشت قرمز ارتباط مستقیم با ابتلا به دیابت داشته و علاوه بر آن منجر به بروز بیماری‌های دیگر نیز می‌شود. مصرف روزانه یک استیک یا یک کف دست گوشت قرمز در وعده غذایی روزانه ۲۰ درصد احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد. زیرا ممکن است محتویات آهن بالای گوشت قرمز بر انسولین و تأثیر آن بر کاهش گلوکوز موجود در خون اثر گذاشته و قند خون را افزایش دهد.