انسولین

انسولین یک هورمون طبیعی است که توسط پانکراس ترشح می شود. از آنجایی که در افراد مبتلا به دیابت نوع 1، بدن انسولینی نمی سازد، این افراد باید انسولین مورد نیاز خود را به شکل تزریقات روزانه به بدن خود برسانند. در دیابت نوع 2 که در آن یا انسولین به مقدار کم ترشح می شود و یا در بدن نسبت به عملکرد آن مقاومت وجود دارد، در اکثر مواقع در طی چند سال پس از تشخیص دیابت نیاز به انسولین در فرد مبتلا ظاهر می گردد و دیگر روش های قبلی درمان (مثل قرص های دیابت) قادر به کنترل قند خون نیستند. در دیابت حاملگی نیز باید به منظور کنترل قند خون از انسولین استفاده کرد.

انواع انسولین

انسولین به دو دسته انسانی و آنالوگ تقسیم می شود و از لحاظ تأثیر آن در بدن شامل 4 دسته "سریع الاثر"، "کوتاه اثر"، "متوسط الاثر" و "بلند اثر" است.
خصوصیات انسولین
تقسیم انسولین به 4 دسته فوق براساس خصوصیات زیر می باشد:
• زمان شروع اثر: زمانی است که در آن انسولین پس از تزریق شروع به فعالیت می کند.
• زمان اوج اثر: زمانی است که انسولین پس از تزریق به حداکثر فعالیت خود می رسد.
• مدت زمان اثر: کل مدت زمان فعال بودن انسولین در بدن است. البته در بخشی از این زمان که "مدت زمان موثر" نامیده می شود، فعالیت انسولین بیشتر است.
غلظت هر نوع انسولین براساس مقدار واحد انسولین در هر میلی لیتر (سی سی) بیان می شود که در حال حاضر برای تمامی انواع انسولین 100 واحد در هر میلی متر است. در بعضی کشورها هنوز انسولین 40 واحدی هم وجود دارد.

انواع مختلف انسولین همانند دوننده های المپیک هستند؛ برخی مانند دونده های دوسرعت هستند و با سرعت مسابقه را آغاز کرده، در طول مسیر با بیشترین سرعت می دوند و زود به نقطه پایان می رسند. برخی هم مثل دونده هایی ماراتن هستند؛ به آرامی شروع می کنند و به مدت طولانی به صورت آرام و یکنواخت به حرکت خود ادامه می دهند. برخی دیگر نیز حالتی بین این دو نوع دارند یعنی نه خیلی سریع اثر می کنند و نه خیلی کند. هیچ یک از این انسولین ها بر یکدیگر برتری ندارند و همه آنها در کنترل بهتر دیابت مؤثر هستند.

هم اکنون علاوه بر انسولین حیوانی، اشکال مختلفی از انسولین های آنالوگ در دنیا وجود دارد. سرعت اثر هر یک از این انسولین ها با یکدیگر متفاوت بوده و بیشتر افراد دیابتی برای کنترل بهتر قند خونشان مجبور به استفاده از بیش از یک نوع انسولین هستند.

انسولین های سریع اثر  (Rapid-acting)

سریع الاثرترین انسولین در این گروه یکی لیسپرو (هومولوگ) ساخت شرکت لیلی (Lilly) و دیگری آسپارت (نووولوگ) ساخت شرکت نووونوردیسک  (Novo Nordisk)هستند. اثر این نوع انسولین حدوداً 20-10 دقیقه بعد از تزریق شروع و 2-1 ساعت پس از تزریق به بیشترین میزان رسیده و معمولاً تا 4-3 ساعت در بدن باقی می ماند. این نوع انسولین برای تزریق قبل از وعده های غذا طراحی شده است. زمانی که غذا در بدن هضم شده و در حال ورود به جریان خون می با شد، انسولین سریع الاثر بیشترین نقش را در انتقال قند حاصل از هضم غذا به درون سلول ها، ایفا می کند.

انسولین های کوتاه اثر  (Short-acting) 

انسولین کوتاه اثر یا رگولار ( Regular) نیز برای استفاده قبل از وعده های غذا طراحی شده است. با این تفاوت که این نوع انسولین دیرتر از انسولین سریع الاثر، شروع به اثر می کند. بنابر این باید 45-30 دقیقه قبل از غذا این نوع انسولین را تزریق نمایید. این نوع انسولین 3-2 ساعت بعد از غذا بیشترین اثر را دارد و حدوداً 6 ساعت در بدن باقی می ماند. انسولین سریع اثر و انسولین کوتاه اثر هر دو بی رنگ هستند.

انسولین با اثر متوسط (Intermediate-acting)

این نوع انسولین که انسولین NPH را هم شامل می شود، نوعی انسولین است که به دلیل دارا بودن یک ماده خاص در ترکیب آن، جذب انسولین را در بدن کندتر می کند. به همین علت است که این نوع انسولین ظاهری کدر و شیری داشته و پیش از تزریق باید به آرامی آن را تکان داده و مخلوط کنید. این نوع انسولین نسبت به دو نوع انسولین قبلی دیرتر شروع به اثر کرده و مدت زمان بیشتری نیز در بدن باقی می ماند. این نوع انسولین 2-1ساعت بعد از تزریق شروع به اثر می کند، 10-4 ساعت بعد از تزریق به اوج اثر خود می رسد و تا 16-10 ساعت بعد از تزریق هم در بدن باقی می ماند. اگر شما انسولین با اثر متوسط را صبح تزریق کنید، اثر آن تمام روز در بدن باقی می ماند. این نوع انسولین را می توان با انسولین رگولار مخلوط کرد.

انسولین طولانی اثر  (long-acting)

این نوع انسولین به گلارژین (لانتوس) و یا دِتِمیر (لِوِمیر) معروف است. این نوع انسولین 4-2 بعد از تزریق شروع به اثر کرده و 24 ساعت در خون با غلظت یکنواخت باقی می ماند. انسولین گلارژین و دِتِمیر، هردو شفاف بوده و معمولاٌ قبل از خواب تزریق می شوند. برخلاف انسولینNPH ، این انسولین را نمی توان با انواع دیگر انسولین مخلوط کرد.

روش های تزریق انسولین

• تفاوتی ندارد که از چه روشی برای تزریق انسولین استفاده می کنید، فقط باید مطمئن باشید که تزریق خود را در محلی انجام می دهید که میزان مناسبی از چربی در زیر پوست قرار دارد. تزریق انسولین به صورت زیر جلدی (زیر پوستی) و اغلب بدون هیچ گونه درد و یا سوزشی انجام می شود. قبل از هر چیز، حتماً از پزشک معالج خود بخواهید که روش صحیح تزریق را به شما آموزش دهد. 

• سرعت جذب انسولین، به محل تزریق بستگی دارد. مثلا شکم، سریع ترین جذب انسولین را دارد، بازو و ران دارای جذب متوسط هستند. باسن، آهسته ترین محل جذب انسولین است و در زمان هایی که نیازمند جذب آهسته هستید، محل مناسبی است.
• توصیه می شود از تزریق انسولین در یک ناحیۀ ثابت که موجب ایجاد توده های چربی در زیر پوست و مانع از جذب به موقع انسولین می گردد، خودداری کنید و محل تزریق را به صورت گردشی عوض نمایید.
• زمان تزریق انسولین به نوع و مدت اثر آن در بدن بستگی دارد. به عنوان مثال، انسولین های سریع الاثر درست قبل از مصرف غذا تزریق می شود در حالی که برای انسولین های طولانی اثر، به علت دوام تقریباً 24 ساعته شان، یک بار تزریق در طول روز کافی است. به هر حال، زمان و مقدار تزریق انسولین شما بر اساس تشخیص پزشک معالجتان صورت می گیرد. درمان با انسولین یک دوره آموزشی است که خود شما باید آن را فرا بگیرید. طول این دوره بر حسب میزان قند خون شما و رژیم غذایی تان از چند هفته تا چند ماه متغیر است. به مرور زمان که قند خونتان تحت کنترل تان در می آید، قادر خواهید بود که با توجه به میزان قند خونی که دستگاه اندازه گیری تان نمایش می دهد، تا چند واحد دوز تزریقی خود را افزایش و یا کاهش دهید.


نگهداری از انسولین

• ویال انسولین (در صورتی که باز نشده است) را حتماً در دمای 8 - 2 سانتیگراد، داخل یخچال نگهداری کنید.

• هر گز ویال انسولین را در فریزر قرار ندهید.

• ویال های انسولین که باز شده است را می توان به مدت حد اکثر 28 تا 30 روز در جای خشک و خنک یا کیف های خنک نگهدارنده انسولین نگهداری کرد.

• ویال انسولین را مقابل نور خورشید و در معرض حرارت قرار ندهید.

• حتماً تاریخ انقضاء درج شده روی ویال انسولین را قبل از مصرف کنترل کنید.

• اگر انسولین شما به نظر سالم می رسد ولی قند خونتان را پایین نمی آورد، آن را دور انداخته و ویال تازه تری را جایگزین آن کنید.

• چنانچه از انسولین NPH استفاده می کنید، پیش از تزریق ویال آن را در کف دستتان بغلتانید و به هیچ وجه آن را محکم تکان ندهید. تکان های شدید، ساختار انسولین را از بین برده، آن را لخته لخته کرده و از تأثیرات آن می کاهد.

• اگر در ویال انسولینِ رگولار خود توده های کریستالی و یا کدورتی مشاهده کردید از مصرف آن خودداری کنید. انسولین رگولار تنها در شرایطی قابل استفاده است که کاملاً شفاف باشد.

• ممکن است در اثر عدم نگهداری صحیح دارو در جای خنک و مناسب، محتوی شیشه تغییر شکل دهد و یا گلوله شود و یا رسوباتی از خودش ایجاد کند که با تکان دادن شیشه دیده می شوند. چنین دارویی باید فورا دور ریخته شده و از شیشه حاوی انسولین سالم استفاده شود.


ابزارهای تزریق انسوین

سرنگ

استفاده از سرنگ ارزان ترین و در دسترس ترین راه است و برای آن دسته از افرادی که ترکیبی از دو نوع انسولین را تزریق می کنند، مناسب است. این سرنگ ها در انواع ایرانی و خارجی وجود دارد. در نظر داشته باشید که سرنگ های تزریق انسولین در حجم های 30، 50 و 100 واحدی وجود دارد که به ترتیب دارای 0/3، 0/5 و 1 میلی لیتر انسولین هستند. سرنگ ها دارای طول سوزن 8 و 12 میلی متر و قطرهایی با گیج 29 ،30 و 31 هستند. قابل ذکر است که هر چقدر گیج سوزن بیشتر باشد، قطر سوزن کمتر و نازک تر است. هر چقدر سرنگی که انتخاب می کنید، کوتاه تر و نازک تر باشد، احتمال درد، کبودی، خونریزی و تغییر شکل پوست کمتر خواهد بود.

قلم انسولین

قلم های انسولی2aaن از جمله وسایل تزریق انسولین هستند که این کار را برای افراد دیابتی که از تزریقات متعدد انسولین استفاده می کنند بسیار آسان نموده اند و جایگزین جدیدتری برای سرنگ به شمار می آیند. هر قلم انسولین از نظر ظاهری شبیه قلم خودنویس می باشد و شامل یک سوزن قابل تعویض، شیشه مخصوص انسولین (که به جای 10 میلی لیتر، در آن 3 میلی لیتر انسولین جا می گیرد) و خود قلم انسولین است. قلم های انسولین در دو نوع یک بار مصرف و قابل تعویض وجود دارند که در اولی بعد از اتمام انسولین باید قلم را دور انداخت ولی در دومی می توان شیشۀ دیگری از انسولین را جایگزین قبلی کرد.
برای تزریق انسولین از طریق قلم انسولین نیاز به سرسوزن است. سر سوزن قلم انسولین، در قطرها و طول های مختلف وجود دارد. طول سر سوزن ها می تواند 12، 8، 6 و 4 میلیمتر باشد. قطر سوزن با واحدی به نام گیج اندازه گیری می شود. هر چقدر که گیج بالاتر باشد، سر سوزن نازک تر است. سر سوزن ها در گیج های 29، 30، 31 و 32 وجود دارد. بدین معنا که سر سوزن با گیج 32 و طول 4 میلیمتر نازک ترین و کوتاه ترین سر سوزن می باشد.

در تهیه سر سوزن های امروزی از تکنولوژی های پیشرفته ای استفاده می شود (مانند تراش سه گانه، صیقل زدن و رویه سلیکونی) که فرئپد در هنگام تزریق درد ناچیزی را تجربه می کند.

انسولین های موجود برای استفاده در قلم های انسولین هم از انواع ساده و هم مخلوط می باشند که در دومی شیشۀ انسولین حاوی هر دو نوع انسولین کوتاه و بلند اثر می باشد. تنظیم مقدار انسولین تزریقی در قلم ها به سادگی و از طریق یک پیچ در انتهای آن انجام می شود که نسبت به سرنگ های معمولی بسیار دقیق تر است.


Jet Injector

Jet injector وسیلۀ دیگری است که برای تزریق انسولین به کار می رود. این دستگاه، دوز مورد نیاز را با فشار و بدون نیاز به سوزن، به زیر پوست اسپری می کند. این روش برای آن دسته از افرادی که به سوزن حساسیت دارند، مناسب می باشد. به هر حال، این دستگاه ها - به علت قیمت بالایی که دارند - اغلب در بازار مصرف در دسترس نمی باشند.


پمپ انسولین

پمپپمپ_1 های انسولین روشی برای تزریق انسولین هستند که نزدیک ترین حالت ممکن به ترشح طبیعی انسولین از لوزالمعده است. هر پمپ از 3 قسمت تشکلیل شده است. خود دستگاه پمپ که تقریبا به اندازه کف دست است، یک مخزن قابل تعویض انسولین که در داخل دستگاه قرار دارد و مجموعۀ تزریق که شامل یک سوزن مخصوص و لوله لاستیکی رابطی است که سوزن را (که در زیر پوست قرار دارد) به مخزن انسولین متصل می کند. هر پمپ دارای برنامه ای است که به طور خودکار غلظت متناسبی از انسولین را در طول 24 ساعت به زیر پوست تزریق می کند. زمان و مقدار انسولین مورد نیاز برای وعده های غذایی نیز توسط فرد دیابتی تنظیم می شود. پمپ های چدید به راحتی می توانند بر اساس مقدار قند خون فعلی و مقدار کربوهیدرات غدا و حتی مدت زمانی که از تزریق قبلی گذشته است، مقدار انسولین مورد نیاز برای تزریق در وعده کنونی غذا را محاسبه کنند. همچنین این پمپ ها دارای زنگ خطر نیز می باشند و به عنوان مثال در صورت فراموش کردن تزریق انسولین و یا قطع جریان انسولین به فرد دیابتی هشدار می دهند. مهمترین مانع در استفاده از پمپ های انسولین قیمت بسیار زیاد آنهاست.

در میان روش های ذکر شده در بالا، عملکرد پمپ انسولین بیش از سایرین قادر به شبیه سازی عمل لوزالمعده بوده و برای برخی از دیابتی های نوع 1 مناسب است. آنچه که پمپ انسولین را بسیار شبیه به لوزالمعده می کند آن است که این دستگاه همواره مقدار مشخصی از انسولین را، به طور مداوم و آهسته، به عنوان دوز پایه (بازال) در زیر پوست تزریق می کند. پیش از مصرف هر وعده غذایی، استفاده کنندۀ پمپ می تواند دستگاه را برای تزریق مقدار مشخصی انسولین سریع الاثر تنظیم کرده و از بالا رفتن قند خون بعد از غذای خود جلوگیری کند. میزان انسولین تزریقی پمپ در طول روز، بر حسب نیاز مصرف کننده، قابل تنظیم و تغییر می باشد.


انسولین در سفر

آماده سفر باشید

احتمال دارد در مسافرت، انسولین مورد نیاز در دسترس شما نباشد، لذا قبل از این که شهر را ترک کنید حتماً مقدار کافی انسولین و سرنگ را برای یک هفته بیشتر از طول مدت مسافرت همراه خود داشته باشید تا با مشکلات روبرو نشوید.
مقدار انسولین بیشتری در مسافرت همراه داشته باشید:
شاید انسولینی که مصرف می کنید در کشور دیگری نباشد و دسترسی تان به آن میسر نگردد، چون صلاح نیست در آنجا نوع انسولین مصرفی تان را عوض کنید، به همین دلیل لازم است که مقدار انسولین بیشتری برای مصرف خود همراه داشته باشید تا در حفظ و کنترل بیماری دیابت خود موفق باشید.

رعایت نکاتی در فرودگاه

به مسافر مبتلا به قند توصیه می شود که داروهایش را از کیف همراهش جدا نکند و همراه خود سرنگ و داروهایش را داشته باشد و آنرا در فرودگاه اعلام کند.

زمانی که نیاز به دارو و انسولین پیدا می کنید:

قبل از عزیمت به سفر لازم است که از پزشک معالجتان بخواهید تا یک نسخه از انسولین و داروی مورد نیازتان را بنویسد تا در صورت نیاز نسخه را به داروخانه ها ارائه دهید و داروی تان را دریافت نمائید و نیز بخواهید شرحی از بیماری و نوع درمانتان بنویسد تا چنانچه مشکلی در سفر پیش آمد سریعاً به کمک شما بیایند. خصوصاً این مساله برای فرودگاه ها لازم است.
داروی نوشته شده در نسخه و نیز شرح حال بیماری تان را در کنار مدارک شناسائی تان قرار دهید. از پزشکتان نیز بخواهید که یک نسخه داروی ضد اسهال و استفراغ برایتان بنویسد.

احتیاطات لازم

تمام داروها خصوصاً انسولین مصرفی تان را در یک کیف دستی قرار دهید و در حین مسافرت آنرا از خودتان دور نکنید. اگر با هواپیما یا با ماشین سفر می کنید بدانید که داخل قسمت بار هواپیما و یا صندوق عقب ماشین گرم است و این انسولین مورد مصرف شما را خراب می کند و ممکن است به سلامتی شما لطمه بزند. انسولینی که با خودتان به مسافرت می برید در یک جا در ساک یا کیف دستی تان قرار ندهید، بلکه قسمتی از آنرا در کیف دستی و قسمت های دیگر را در جاهای مختلف از قبیل میان لباس ها، توی جیب ها یا حوله های داخل چمدان یا ساک قرار دهید. چرا ؟ چون امکان دیر رسیدن بار یا گم شدن چمدان وجود دارد و در این وضعیت با کمبود انسولین مواجه نخواهید شد.

باید به پزشک معالجتان بگویید که عازم سفر هستید تا چنانچه به کشور دیگری می روید ساعت تزریق انسولین را برایتان تنظیم نماید تا در آنجا با تغییر وقت و زمان، دچار اشکال نشوید.

احتمالاً مجبور خواهید شد ساعات صرف غذای خود را تغییر دهید و آزمایش قند خون داشته باشید تا برنامه غذایی جدیدتان را متناسب با آن تنظیم کنید. اطلاعات دقیقی را در خصوص چگونگی حفظ سلامتی تان در طول سفر بدست بیاورید. اگر با دوستان یا اعضای خانواده به این مسافرت می روید مطمئن باشید که آنها از نحوه رسیدگی به شما در زمان بروز مشکل اطلاع دارند، اما اگر به تنهایی سفر می کنید، قبل از پرواز به یکی از میهمانداران هواپیما از وضع بیماری و داروی تان بگویید تا چنانچه مشکلی پیش آمد سریعاً به کمکتان بشتابند.

چه مواردی را همراهتان ببرید

• دستگاه اندازه گیری قند خون
• انسولین و سرنگ: مقدار انسولین و سرنگ برای مسافرت بیش از یک هفته (به اندازه کافی) به همراه داشته باشید.
• کلیه داروهایی که ممکن است در این سفر به آنها نیاز پیدا کنید به همراه داشته باشید.
• داروی ضد اسهال و استفراغ
• نسخه مربوط به داروهائی که قبلا درباره آنها صحبت شد.
• کارت شناسایی فرد دیابتی (که می توانید از گابریک تهیه کنید).
• مقداری شیرینی، شکلات، آبنبات و مواد قندی همراهتان در کیف یا جیب تان داشته باشید.
• نام و شماره تلفن و آدرس و فاکس دکتر معالجتان را با خودتان داشته باشید.

توجه
بهتر است که انسولین و دیگر داروهایتان در جعبه های کارخانه شان بمانند و آنها را از جعبه ها دور نکنید چون در آنها بهتر و مطمئن تر حفظ می شوند.

نحوه حمل انسولین

انسولین را به هیچ وجه در جای گرم و یا خیلی سرد قرار ندهید. برای سهولت کار می توانید از کیف های خنک نگهدارنده انسولین برای حمل انسولین استفاده کنید و نیازی به بردن یخ و یخدان وجود ندارد.

منبع: انجمن دیابت گابریک - انجمن دیابت آمریکا


شما می توانید به خانواده بزرگ ایران دیابت ملحق شوید تا در طول سال زیر نظر کارشناسان و مشاوران ما به صورت کاملا رایگان حمایت شوید.


QR code

Recently Viewed

No products

منو